Người mới nuôi ong dú ở Vĩnh Long thường áp nguyên cách làm đọc được trên mạng, phần lớn viết cho vùng khác. Rồi thắc mắc vì sao đàn không lên như mô tả.
Khí hậu ở đây nóng ẩm ổn định, ít chịu lũ lớn như tỉnh đầu nguồn. Riêng điều đó đã đủ làm mọi thứ khác đi.
Vĩnh Long thuộc đồng bằng sông Cửu Long, khí hậu nóng ẩm ổn định, ít chịu lũ lớn như tỉnh đầu nguồn. Độ ẩm cao quanh năm nhưng ít biến động đột ngột.
Mùa mưa kéo dài tháng 5 đến tháng 11, mùa khô tháng 12 đến tháng 4. Nhịp này quyết định gần như mọi việc trong năm của người nuôi ong.
Một đặc điểm nữa cần nhớ: vườn cây ăn trái dày đặc bậc nhất miền Tây, hoa nối tiếp gần như quanh năm. Đây là thứ khiến cách nuôi ở Vĩnh Long không giống các vùng khác, dù cùng một loài ong.
Bảng dưới là nhịp chung ở Vĩnh Long. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch, nhưng khuôn thì ổn định.
| Giai đoạn | Tình hình | Đàn ong | Việc nên làm |
|---|---|---|---|
| tháng 5 đến tháng 11 | Mưa đều, hoa nhiều | Lên nhanh nhất | Tách đàn, để đàn tích trữ |
| Cuối mùa mưa | Hoa thưa dần | Dự trữ dày | Thu mật đợt chính |
| tháng 12 đến tháng 4 | Khô, ít hoa | Ăn vào dự trữ | Để yên, chống kiến |
| tháng 2 và tháng 3 | giữa hai vụ hoa của vườn cây, nguồn nền mỏng đi | Khó khăn nhất | Không tách, không thu |
| nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 4 đến tháng 6 | Đợt hoa lớn | Tích mật nhanh | Chuẩn bị trước một tháng |
Ở Vĩnh Long, quãng đáng lo là tháng 2 và tháng 3. Lý do: giữa hai vụ hoa của vườn cây, nguồn nền mỏng đi.
Trong quãng này đàn sống bằng phần đã tích từ trước. Chúa giảm đẻ, quân hao dần, hoạt động ở cửa tổ thưa hẳn.
Nhiều người thấy vậy tưởng đàn bệnh nên mở thùng kiểm tra liên tục. Càng mở đàn càng đuối, vì mỗi lần mở là một lần đàn phải trám lại và điều hoà lại nhiệt độ.
Việc đúng là để yên, chỉ nhìn cửa tổ và bảo đảm chống kiến.
Thứ nhất, vườn cây ăn trái phun thuốc theo vụ, trùng với thời điểm ong hoạt động mạnh.
Thứ hai, đất vườn liền thửa nên khó tách khu nuôi khỏi khu canh tác.
Thứ ba, ẩm cao làm mốc phát triển trong thùng vào mùa mưa.
Ba thứ này không gặp cùng lúc ở mọi vùng, nên người nuôi ở Vĩnh Long phải điều chỉnh riêng chứ không áp nguyên hướng dẫn chung. Cách phổ biến ở đây là đặt tổ ở góc vườn xa khu phun thuốc, kê trên trụ gạch.
Chỗ đặt tổ nên kê khoảng một mét, đủ tránh ẩm bốc từ nền vườn. Chọn nơi có nắng buổi sáng và được che phần chiều.
Lịch tách đàn bám theo mùa mưa tháng 5 đến tháng 11, tránh tách sát tháng 2 và tháng 3.
Thu mật vào cuối mùa mưa, chừa lại phần dự trữ đủ cho đàn qua mùa khô. Đây là điểm quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Trồng bổ sung vài vạt hoa chịu hạn quanh khu đặt tổ để lấp quãng thiếu.
vườn cây ăn trái dày đặc bậc nhất miền Tây, hoa nối tiếp gần như quanh năm Vì vậy nuôi được nhưng phải điều chỉnh, không thể làm y như vùng khác. Người nuôi ở đây thường đặt tổ ở góc vườn xa khu phun thuốc, kê trên trụ gạch.
tháng 2 và tháng 3, do giữa hai vụ hoa của vườn cây, nguồn nền mỏng đi. Trong quãng này việc tốt nhất là để yên cho đàn.
Đợt lớn nhất thường là nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 4 đến tháng 6. Ngoài ra còn nguồn nền từ nhãn, chôm chôm và lớp hoa dại quanh vườn.
Mật ở đây ngọt đậm hơn mật vùng tràm, hương trái cây rõ. Đó là do nguồn hoa của vùng chứ không phải do giống ong khác nhau.
Khoảng khoảng một mét, đủ tránh ẩm bốc từ nền vườn. Con số này tính theo đặc thù của vùng chứ không có mức chung cho mọi nơi.
Tháng nào nên tách đàn, tháng nào thu mật, tháng nào chỉ nên để yên cho đàn. Lịch cả năm dành cho người nuôi ong dú tại Vĩnh Long.
Mùa khô ở Vĩnh Long kéo dài tháng 12 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Vĩnh Long vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Vĩnh Long để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Vĩnh Long.
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Vĩnh Long, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú tại Vĩnh Long: vườn cây ăn trái dày đặc bậc nhất miền Tây, ít lũ hơn các tỉnh đầu nguồn, nguồn hoa nhãn, chôm chôm, bưởi, sầu riêng gần như nối tiếp quanh năm.