Nuôi ong dú không phải việc làm đều tay quanh năm. Có tháng bận, có tháng gần như không đụng tới.
Nắm được lịch của Vĩnh Long thì mọi việc tự sắp vào đúng chỗ, đỡ phải đoán.
Mọi việc bám theo nguồn hoa, không bám theo lịch dương.
Khi ngoài kia nhiều hoa thì đàn chịu được xáo trộn: tách đàn, kiểm tra, chuyển chỗ. Khi hết hoa thì mọi can thiệp đều tốn của đàn.
Ở Vĩnh Long, mùa nhiều hoa là tháng 5 đến tháng 11, mùa ít hoa là tháng 12 đến tháng 4. Chỉ cần nhớ hai mốc đó là đủ để sắp phần lớn công việc.
Bảng dưới dùng cho Vĩnh Long. Năm nào mưa sớm hay muộn thì dịch theo, nhưng thứ tự việc thì không đổi.
| Giai đoạn | Việc chính | Việc không nên |
|---|---|---|
| Đầu mùa mưa | Kiểm tra tổng thể, gia cố, dọn cành | Tách ngay khi vừa có mưa |
| Giữa mùa mưa | Tách đàn, nhân đàn | Thu mật |
| Cuối mùa mưa | Thu mật đợt chính, lọc đóng chai | Tách đàn |
| Đầu mùa khô | Kiểm dự trữ, che nắng, chống kiến | Thu thêm mật |
| tháng 2 và tháng 3 | Chỉ quan sát từ ngoài | Mở thùng, tách, thu |
| Cuối mùa khô | Chuẩn bị cho mùa mới, trồng hoa | Can thiệp sâu vào tổ |
Với người nuôi ở Vĩnh Long, hai đợt nặng nhất là tách đàn giữa mùa mưa và thu mật cuối mùa mưa.
Tách đàn cần chọn ngày nắng, làm buổi chiều mát, mỗi tổ mất khá nhiều thời gian nếu làm cẩn thận.
Thu mật thì vừa nặng vừa phải sạch sẽ: lấy bọng, chắt, lọc, để lắng, đóng chai. Làm ẩu là hỏng cả mẻ.
Ngoài hai đợt đó, phần lớn thời gian trong năm chỉ mất chừng nửa tiếng mỗi ngày cho việc quan sát và chống kiến.
Đi một vòng nhìn cửa tổ, khoảng một phút mỗi tổ. Đếm lượt ra vào, xem ong có mang phấn không.
Kiểm chân chống kiến. Ở Vĩnh Long thì ẩm cao làm mốc phát triển trong thùng vào mùa mưa, nên việc này càng phải làm đều.
Ghi một dòng vào sổ cho tổ nào có gì đáng ghi.
Cả ba việc gộp lại chưa tới nửa tiếng cho một trại vài chục tổ.
Năm mưa sớm thì mọi mốc dịch lên, năm khô kéo dài thì lùi lại. Đừng bám cứng vào tháng.
Cách chắc là nhìn hoa chứ không nhìn lịch: thấy nhãn và chôm chôm bắt đầu nở thì biết mùa đã tới.
Ghi lại mốc mỗi năm. Sau vài năm là có lịch riêng cho vườn nhà, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.
Giữa mùa mưa, tức khoảng tháng 5 đến tháng 11, khi nguồn hoa dồi dào và đàn còn nhiều tháng để gây dựng trước mùa khó.
Cuối mùa mưa, sau khi đợt hoa lớn đã qua và mật đã già trong bọng. Thu vào tháng 12 đến tháng 4 là lấy mất phần dự trữ.
Chỉ quan sát và chống kiến. Đây là quãng nhàn nhất, và việc tốt nhất là để đàn yên.
Ngày thường chừng nửa tiếng. Chỉ hai đợt tách đàn và thu mật là mất cả buổi.
Rất nên. Một dòng mỗi tổ mỗi tháng là đủ, nhưng sau một năm thì đó là thứ giúp mình biết vườn nhà có nhịp riêng thế nào.
Đặc điểm khí hậu Vĩnh Long: nóng ẩm ổn định, ít chịu lũ lớn như tỉnh đầu nguồn. Những gì người nuôi ong dú ở đây cần biết để đàn không suy vào tháng 2
Mùa khô ở Vĩnh Long kéo dài tháng 12 đến tháng 4 và là phép thử với mọi đàn. Những gì đàn cần và những gì người nuôi nên tránh trong quãng này.
Mùa mưa Vĩnh Long vừa là cơ hội vừa là rủi ro. Danh sách việc cần làm trước khi mưa lớn, để đàn tận dụng được mùa hoa mà không mất tổ vì đổ hay ẩm.
Ong dú chịu được khoảng nhiệt nào và độ ẩm bao nhiêu là quá cao. Đối chiếu với điều kiện thực tế ở Vĩnh Long để biết khi nào thật sự cần can thiệp.
Mưa lớn, gió mạnh, nắng hạn kéo dài đều có thể làm mất đàn trong một đêm. Cách phòng trước và xử lý sau ở điều kiện Vĩnh Long.
Câu trả lời thẳng thắn cho người đang cân nhắc nuôi ong dú tại Vĩnh Long, gồm cả những mặt bất lợi mà người bán tổ thường ít nói tới.
Nuôi ong dú tại Vĩnh Long: vườn cây ăn trái dày đặc bậc nhất miền Tây, ít lũ hơn các tỉnh đầu nguồn, nguồn hoa nhãn, chôm chôm, bưởi, sầu riêng gần như nối tiếp quanh năm.