Hỏi người nuôi ở Vĩnh Long nguồn hoa chính là gì, phần lớn kể tên cây lớn. Nhưng cây lớn chỉ nở vài tuần trong năm.
Phần lớn thời gian còn lại, thứ nuôi đàn là lớp hoa nền mà ai cũng muốn dọn cho sạch vườn.
Ở Vĩnh Long, đợt rộ nhất trong năm là nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 4 đến tháng 6. Trong quãng này đàn tích rất nhanh nếu đã đủ quân từ trước.
Ngoài ra còn nhãn, chôm chôm và bưởi cho nguồn theo mùa.
Đặc điểm chung của các đợt lớn là ngắn. Cả vùng cùng nở, kéo dài vài tuần rồi hết. Muốn tận dụng thì phải chuẩn bị đàn từ trước, chứ tới lúc hoa nở mới lo thì không kịp.
Bảng dưới là nhịp thường thấy ở Vĩnh Long. Năm nào thời tiết bất thường thì xê dịch.
| Nguồn | Thời gian nở | Mức đóng góp |
|---|---|---|
| nhãn | Theo vụ | Lớn |
| chôm chôm | Theo vụ | Lớn |
| bưởi | Theo vụ | Vừa |
| sầu riêng | Rải rác | Vừa |
| cam quýt | Rải rác | Nguồn nền |
| Hoa dại, cây bụi | Gần như quanh năm | Nguồn nền, rất quan trọng |
Ong dú thân nhỏ, vòi ngắn. Những bông hoa li ti mà ong mật không buồn ghé thì lại vừa tầm với chúng.
Mỗi bông chẳng đáng gì nhưng mọc thành đám thì cộng lại đáng kể, và quan trọng hơn là nở rải rác quanh năm chứ không dồn vào một đợt.
Nguồn nền giữ cho đàn không đứt bữa giữa hai mùa hoa lớn. Mất nó thì đàn phải ăn vào dự trữ, và tới tháng 2 và tháng 3 là hết vốn.
Ở Vĩnh Long thì ẩm cao làm mốc phát triển trong thùng vào mùa mưa, nên việc giữ nguồn nền càng đáng lưu ý.
Nguồn hoa của một vùng không cố định. Cách canh tác đổi thì nguồn hoa đổi theo.
Ở Vĩnh Long, vườn cây ăn trái dày đặc bậc nhất miền Tây, hoa nối tiếp gần như quanh năm. Điều này đang tác động trực tiếp tới nguồn ăn của đàn ong.
Người nuôi lâu năm ở đây thường nhận xét rằng mấy năm gần đây nguồn nền mỏng đi so với trước, dù cây lớn vẫn còn.
Vì vậy chuyện trồng bổ sung không còn là việc tuỳ chọn mà dần thành việc bắt buộc nếu muốn nuôi ổn định.
Bảng ở trên là của cả vùng, còn vườn nhà anh có thể lệch.
Cách làm: mỗi tuần ghi một dòng — cây gì đang nở quanh nhà, ong về mang phấn màu gì, cửa tổ nhộn nhịp hay thưa.
Ghi một năm là có lịch riêng, chính xác hơn mọi bảng tham khảo.
Màu phấn trên chân ong là chỉ dấu chính xác nhất. Thấy màu nào nhiều thì biết đàn đang ăn ở đâu, từ đó biết nên giữ hay trồng thêm cây gì.
nhãn và chôm chôm vào khoảng tháng 4 đến tháng 6. Đây là đợt đàn tích mật nhanh nhất trong năm.
Vẫn nuôi được nhờ nguồn nền, chỉ là không có đợt rộ. Lúc đó lớp hoa dại và cây bụi càng quan trọng.
Phần lớn trong vòng ba tới năm trăm mét quanh tổ. Nghĩa là nguồn hoa cần nằm rất gần.
Nhìn màu phấn ở chân ong lúc về, đối chiếu với hoa đang nở quanh nhà.
Tuỳ bán kính quanh nhà. Đi một vòng bốn trăm mét đếm chỗ có hoa là biết, đó là cách thực tế nhất.
Tháng nào có hoa gì, tháng nào trống hẳn. Bảng lịch nguồn hoa cả năm cho người nuôi ong dú tại Vĩnh Long để chủ động dự trù từ trước.
Danh sách cây hợp thổ nhưỡng Vĩnh Long, nở lệch mùa nhau để lấp quãng tháng 2 và tháng 3. Kèm cách bố trí và gợi ý bắt đầu từ đâu cho vườn nhà.
Lớp cỏ dại ai cũng muốn dọn lại là thứ nuôi đàn suốt những tháng không có gì khác. Cách giữ có chọn lọc mà vườn vẫn gọn ở Vĩnh Long.
Ong dú kiếm ăn trong bán kính vài trăm mét nên vườn lân cận quyết định rất nhiều. Những rủi ro thường gặp và cách xử lý tại Vĩnh Long.
Mỗi vùng có quãng giáp hạt riêng, ở Vĩnh Long là tháng 2 và tháng 3. Dấu hiệu nhận biết sớm và cách chuẩn bị từ mùa trước cho đàn qua được.
Nguồn hoa quyết định màu, vị và hương của mật. Đặc điểm riêng của mật thu tại Vĩnh Long và cách nói với khách sao cho đúng và dễ hiểu.
Nuôi ong dú tại Vĩnh Long: vườn cây ăn trái dày đặc bậc nhất miền Tây, ít lũ hơn các tỉnh đầu nguồn, nguồn hoa nhãn, chôm chôm, bưởi, sầu riêng gần như nối tiếp quanh năm.